Matka

Powieść Maksyma Gorkiego z 1906 roku, 'Matka', to pierwszy utwór w pełni socrealistyczny, ukazujący narodziny ruchu robotniczego. Opowiada o doświadczeniach Gorkiego związanych z demonstracją majową w Sormowie, a także o nędzy i niedoli rosyjskich robotników i chłopów. Utwór, trzykrotnie ekranizowany, przedstawia szarą, brudną i nędzną rosyjską prowincję początku XX wieku, z opisem przemocy państwa i właścicieli oraz buntującej się młodzieży dążącej do równości i sprawiedliwości. Fabuła koncentruje się na Pelagii Własowej, kobiecie prostej i głęboko religijnej, żyjącej z brutalnym mężem-alkoholikiem i buntującym się synem Pawłem. Po tym, jak Paweł zostaje przewodniczącym partii socjaldemokratycznej, trafia do więzienia, a Matka stara się zrozumieć jego filozofię i cele. Gorki wierzył w socjalizm jako ustrój wyrównujący szanse i dający godne życie wynędzniałym ludziom, choć później stał się wobec niego krytyczny. Powieść ukazuje walkę o lepszy świat i przeciwko nędzy, głodowi i niesprawiedliwości.